Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với yêu cầu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ESG và hội nhập quốc tế, năng lực của đội ngũ doanh nhân đang trở thành một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Bài viết “Cần có tiêu chuẩn học vị cho chủ doanh nghiệp” đăng tải ngày 10/12/2025 đã đặt ra một vấn đề đáng chú ý: liệu đã đến lúc cần chuẩn hóa năng lực tri thức đối với người đứng đầu doanh nghiệp?

Từ góc nhìn của Viện Văn hóa Doanh nghiệp – Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM, đây không đơn thuần là câu chuyện về bằng cấp, mà sâu xa hơn là vấn đề về văn hóa quản trị, tư duy lãnh đạo và trách nhiệm xã hội của doanh nhân trong thời đại mới.

Doanh nghiệp hiện đại không thể vận hành bằng kinh nghiệm đơn thuần

Trong nhiều năm, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phát triển mạnh nhờ tinh thần dấn thân, sự nhạy bén thị trường và khả năng thích nghi của các chủ doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp, mô hình quản trị dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm bắt đầu bộc lộ nhiều giới hạn.

Doanh nghiệp hiện nay không chỉ đối mặt với bài toán doanh thu hay thị trường, mà còn phải giải quyết hàng loạt yêu cầu mới:

• Quản trị tài chính minh bạch
• Tuân thủ pháp lý và thuế
• Quản trị nhân sự và văn hóa tổ chức
• Chuyển đổi số và ứng dụng AI
• Phát triển bền vững theo tiêu chuẩn ESG
• Quản trị rủi ro và khủng hoảng truyền thông
• Năng lực hội nhập quốc tế

Trong bối cảnh đó, người lãnh đạo doanh nghiệp không thể chỉ “giỏi nghề” mà cần có năng lực quản trị hiện đại và tư duy hệ thống.

Một quyết định thiếu hiểu biết về pháp lý có thể dẫn đến khủng hoảng doanh nghiệp. Một tư duy quản trị lỗi thời có thể khiến tổ chức mất nhân tài. Một lãnh đạo thiếu hiểu biết về văn hóa doanh nghiệp có thể làm suy giảm niềm tin nội bộ và phá vỡ khả năng phát triển dài hạn.

Học vị không phải để “đẹp hồ sơ”, mà là nền tảng của năng lực lãnh đạo

Khái niệm “tiêu chuẩn học vị cho chủ doanh nghiệp” dễ gây tranh luận nếu chỉ nhìn dưới góc độ bằng cấp hành chính. Tuy nhiên, điều cốt lõi cần được hiểu đúng là:

Điều doanh nghiệp cần không phải là một tấm bằng hình thức, mà là một nền tảng tri thức đủ để lãnh đạo tổ chức trong môi trường biến động.

Tại nhiều quốc gia phát triển, doanh nhân được xem là một nghề chuyên nghiệp cần được đào tạo liên tục. Các chương trình MBA, DBA, CEO Executive Education hay các khóa học về quản trị chiến lược, tài chính, lãnh đạo và đổi mới sáng tạo không chỉ dành cho người đi làm thuê, mà chính là công cụ nâng cấp năng lực cho người làm chủ doanh nghiệp.

Điều này phản ánh một thực tế quan trọng:

Doanh nghiệp càng lớn, vai trò của tri thức quản trị càng quan trọng.

Một doanh nhân giỏi không chỉ biết bán hàng hay mở rộng thị trường, mà còn phải:

• Hiểu cách xây dựng văn hóa tổ chức
• Quản trị con người và hệ thống
• Ra quyết định dựa trên dữ liệu
• Kiểm soát rủi ro pháp lý và tài chính
• Xây dựng chiến lược dài hạn
• Tạo ra giá trị bền vững cho xã hội

Văn hóa doanh nghiệp bắt đầu từ tri thức của người lãnh đạo

Từ góc nhìn của Viện Văn hóa Doanh nghiệp, năng lực học tập của người đứng đầu có ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa tổ chức.

Một doanh nghiệp mà lãnh đạo: Không cập nhật kiến thức, quản trị theo cảm tính, thiếu tư duy hệ thống, ngại thay đổi và không hiểu giá trị của con người … thường sẽ khó xây dựng được một môi trường làm việc bền vững.

Ngược lại, những doanh nghiệp có lãnh đạo liên tục học tập thường sở hữu:

• Văn hóa đổi mới sáng tạo
• Hệ thống quản trị rõ ràng
• Khả năng thích ứng cao
• Môi trường phát triển nhân sự tích cực
• Tỷ lệ gắn kết nội bộ tốt hơn
• Năng lực phát triển dài hạn ổn định hơn

Trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, “học tập suốt đời” không còn là khẩu hiệu cá nhân, mà đã trở thành năng lực sống còn của tổ chức.

Từ “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “nâng chuẩn doanh nhân”

Trong nhiều năm qua, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào: Vốn, thuế, thủ tục hành chính, xúc tiến thương mại

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp thiếu năng lực quản trị, những nguồn lực đó đôi khi không tạo ra hiệu quả thực sự.

Nhiều doanh nghiệp thất bại không phải vì thiếu cơ hội, mà vì:

• Không kiểm soát được dòng tiền
• Thiếu chiến lược nhân sự
• Quản trị nội bộ yếu
• Không xây dựng được văn hóa tổ chức
• Thiếu tư duy dài hạn

Do đó, việc phát triển doanh nghiệp trong giai đoạn mới cần đi cùng với việc nâng chuẩn năng lực của đội ngũ doanh nhân.

Đây không phải là rào cản đối với tự do kinh doanh, mà là nền tảng để xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp chuyên nghiệp và minh bạch hơn, có trách nhiệm xã hội hơn và khả năng cạnh tranh quốc tế cao hơn.

Vai trò của giáo dục và các viện đào tạo trong phát triển doanh nhân thế hệ mới

Sự phát triển bền vững của doanh nghiệp không thể tách rời vai trò của giáo dục đại học và các tổ chức đào tạo chuyên sâu.

Trong giai đoạn mới, các trường đại học và viện nghiên cứu không chỉ đào tạo sinh viên, mà còn cần trở thành:

• Trung tâm phát triển tri thức quản trị
• Không gian kết nối doanh nghiệp
• Hệ sinh thái học tập suốt đời cho doanh nhân
• Nơi lan tỏa tư duy văn hóa tổ chức và đổi mới sáng tạo

Đây cũng là định hướng mà Viện Văn hóa Doanh nghiệp đang theo đuổi:

• Kết nối giữa học thuật và thực tiễn doanh nghiệp
• Đào tạo văn hóa doanh nghiệp gắn với quản trị hiện đại
• Phát triển năng lực lãnh đạo và tư duy tổ chức
• Đồng hành cùng doanh nghiệp trong chuyển đổi văn hóa và phát triển bền vững

Kết luận

Trong nền kinh tế tri thức, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không còn chỉ là vốn hay công nghệ, mà chính là năng lực của con người lãnh đạo tổ chức.

Người làm chủ doanh nghiệp hôm nay không chỉ cần bản lĩnh kinh doanh, mà còn cần:

• Tri thức quản trị
• Tư duy hệ thống
• Khả năng học tập liên tục
• Ý thức trách nhiệm xã hội
• Năng lực kiến tạo văn hóa tổ chức bền vững

Nâng cao tri thức doanh nhân không phải là một xu hướng ngắn hạn, mà sẽ trở thành điều kiện nền tảng cho sự phát triển của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

---

VIỆN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

“Đổi mới sáng tạo và hội tụ văn hóa doanh nghiệp”

🏠 194 Lê Đức Thọ, Phường An Nhơn, TP.HCM
☎ Hotline: 028 7100 1888 (số phụ: 216)
📩 Email: core@dhv.edu.vn